Asliye Hukuk Mahkemesi Nedir?

Q: Asliye hukuk mahkemesinde avukat zorunlu mu?

Hayır , bireyler kendi davalarını kendileri de takip edebilirler. Ancak uzmanlık gerektirdiği için avukatla yürütülmesi önerilir .

Q: Görevli olmayan mahkemede dava açılırsa ne olur?

Mahkeme ' görevsizlik kararı ' verir ve dava, görevli mahkemeye yönlendirilir.

Asliye hukuk mahkemesi, Türk yargı sisteminde en yaygın şekilde görev yapan temel yargı mercilerinden biridir. Özel hukuk ilişkilerinden doğan, parasal sınırların üzerinde kalan ya da sulh hukuk mahkemelerinin görevine girmeyen davalara bakan bu mahkeme, adli yargının vazgeçilmez bir parçasıdır.

Bu makalede, asliye hukuk mahkemesi nedir, asliye hukuk davaları, asliye hukuk mahkemesi arabuluculuk, asliye hukuk mahkemesine nasıl başvurulur gibi önemli sorulara yanıt verirken, sulh hukuk mahkemesi görevleri, asliye ceza mahkemesi, ticaret mahkemesi gibi ilgili mahkemelere de değineceğiz.

Asliye Mahkemesi Nedir?

“Asliye” kelimesi Arapça kökenli olup “asıl, esas” anlamına gelir. Bu kapsamda asliye mahkemeleri, özel görevli bir mahkeme belirlenmediği sürece asıl görevli mahkeme olarak kabul edilir. Asliye mahkemeleri, ceza ve hukuk olmak üzere iki ana kola ayrılır:

Asliye Hukuk Mahkemesi
Asliye Ceza Mahkemesi

Asliye Hukuk Mahkemesi Ne İşe Yarar?

Asliye hukuk mahkemesi, bireyler veya kurumlar arasında yaşanan özel hukuk uyuşmazlıklarını çözmekle görevlidir. Görev alanı geniştir ve genellikle maddi değeri yüksek olan davalara bakar.

Görevleri Nelerdir?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve diğer özel kanunlarda açıkça belirtilmiştir. En yaygın görülen görevleri şunlardır:

Tapu iptali ve tescil davaları
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davaları
Kat karşılığı inşaat sözleşmesi ihtilafları
Menfi tespit ve istirdat davaları
Tazminat davaları (maddi/manevi)
Miras payı ve mirasın reddi davaları
Vesayet, kayyım, gaiplik kararları (bazı hallerde)
Sözleşme feshi ve hükümsüzlük davaları

Asliye Hukuk Davaları

Bu mahkemeye başvurulan yaygın dava türlerinden bazıları şunlardır:

Dava Türü	Kısa Açıklama
Tapu iptal ve tescil	Mülkiyetin haksız devrine karşı açılır
Tazminat davaları	Zarar gören kişinin hakkını talep etmesi
Ortaklığın giderilmesi	Paydaşlar arasında mal paylaşımı
İhtiyati tedbir	Dava sürecinde hakların korunması
Kira sözleşmesi ihtilafı	Tahliye, zam, ödeme anlaşmazlıkları

Arabuluculuk Süreci

2018 yılında yürürlüğe giren düzenlemelerle birlikte bazı hukuk davalarında dava açmadan önce arabuluculuk zorunlu hale gelmiştir. Bu kapsamda, asliye hukuk mahkemesinde görülen bazı davalarda da arabulucuya başvuru şartı aranır.

Zorunlu arabuluculuk uygulanan alanlar:

Ticari davalar
İşçi-işveren uyuşmazlıkları (ücret, tazminat, fazla mesai)
Kira sözleşmelerine dayalı bazı davalar

Arabuluculuk aşamasında anlaşma sağlanamazsa, taraflar mahkemeye başvurma hakkına sahiptir.

Nasıl Başvurulur?

Asliye hukuk mahkemesine başvurmak için izlenecek adımlar:

Dava Dilekçesi Hazırlanır: Davanın dayanağı, hukuki sebepler ve deliller belirtilir.
Yetkili Mahkeme Tespiti: Genellikle davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
Harç ve Gider Avansı Ödenir: Mahkemeye başvuru harcı ve posta gideri yatırılır.
E-Devlet veya UYAP Üzerinden Başvuru: Vekilsiz başvurularda UYAP Vatandaş portalı da kullanılabilir.
Tebligat ve Süreç Başlatılır: Dilekçeniz kabul edildiğinde karşı tarafa tebligat yapılır.

Sulh Hukuk Mahkemesi Görevleri

Sulh hukuk mahkemesi, asliye hukuk mahkemesinin aksine daha basit veya düşük değerdeki davalara bakar. Görevleri kanunla sınırlıdır.

Başlıca görev alanları:

Kira tespit ve tahliye davaları
Vesayet ve vasi tayini
Mirasçılık belgesi verilmesi
Ecrimisil (haksız işgal tazminatı)
Kat mülkiyeti ve komşuluk hukuku uyuşmazlıkları

Not: Eğer bir davanın sulh hukuk mahkemesinin görevine girip girmediği konusunda tereddüt varsa, dava yanlış mahkemeye açılmışsa “görevsizlik kararı” verilir.

Asliye Ceza Mahkemesi Görevleri

Asliye ceza mahkemesi, Türk Ceza Kanunu’nda suç olarak tanımlanan ve sulh ceza mahkemelerinin görevine girmeyen suçlara ilişkin davalara bakar.

Görev alanındaki suçlar:

Hakaret suçu
Basit tehdit ve şantaj
Basit yaralama
Hırsızlık (belirli sınırlar içinde)
Trafik güvenliğini tehlikeye sokma

Asliye ceza davaları genellikle 10 yıla kadar hapis cezası gerektiren suçlardır. Daha ağır suçlar ise ağır ceza mahkemesinde görülür.

Ticaret Mahkemesi Nedir?

Ticaret mahkemesi, özel görevli mahkemelerden biridir ve ticaret hukukuna ilişkin davalara bakar. Ancak bazı durumlarda ticaret mahkemesi ayrı değil, asliye hukuk mahkemesi sıfatıyla çalışır.

Görev alanı örnekleri:

Şirketler arası alacak davaları
İflas ve konkordato davaları
Sigorta sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar
Kambiyo senetlerinden doğan davalar (çek, bono, poliçe)

Asliye Nedir?

“Asliye” terimi, “esas görevli” anlamındadır. Asliye mahkemeleri, sulh ve ağır ceza gibi özel görevli mahkemeler dışında kalan çoğu davanın görüldüğü genel mahkemelerdir. Bu terim hem ceza hem hukuk yargılamasında kullanılır.

Asli Hukuk Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi Aynı mı?

Evet. “Asli hukuk mahkemesi” ifadesi halk arasında zaman zaman yanlış olarak kullanılır. Doğru ifade “asliye hukuk mahkemesi”dir. Ancak anlam itibariyle her iki ifade de aynı mahkemeyi kasteder.

Sonuç: Asliye Hukuk Mahkemesi Hangi Davalara Bakar?

Asliye hukuk mahkemesi, görevli özel bir mahkeme belirlenmemişse, genel görevli mahkemedir. Mülkiyet, sözleşme, tazminat, miras gibi davaların büyük bölümü burada çözülür. Dava açmadan önce görevli ve yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi çok önemlidir. Aksi halde dava usulden reddedilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS) – Asliye Hukuk Mahkemesi

Asliye hukuk mahkemesi ile sulh hukuk mahkemesi arasındaki fark nedir?

Asliye hukuk daha ciddi ve yüksek meblağlı davalara bakarken; sulh hukuk daha basit ve düşük değerdeki uyuşmazlıklara bakar.

Asliye hukuk mahkemesinde avukat zorunlu mu?

Hayır, bireyler kendi davalarını kendileri de takip edebilirler. Ancak uzmanlık gerektirdiği için avukatla yürütülmesi önerilir.

Hangi durumlarda ticaret mahkemesi yerine asliye hukuk yetkilidir?

Ticaret sıfatı taşımayan taraflar arasındaki uyuşmazlıklarda ya da ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi görevlidir.

Görevli olmayan mahkemede dava açılırsa ne olur?

Mahkeme "görevsizlik kararı" verir ve dava, görevli mahkemeye yönlendirilir.

İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılarımız

Hukuki Destek İçin Bizimle İletişime Geçin

Her türlü hukuki sorununuzda yanınızdayız. Alanında uzman ekibimizden profesyonel destek almak ve detaylı bilgiye ulaşmak için iletişim sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Size yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız.

Arabuluculuk Nedir: Zorunlu ve İhtiyari Arabuluculuk

Arabulucu Nedir?

Arabuluculuk için taraflar özel hukuk uyuşmazlıklarını çözmek için çoğu zaman arabulucuya yönelir.. Mahkemeye gitmeden bağımsız bir arabulucu eşliğinde çözüm geliştirirler. Bu süreç hızlı ilerler. Taraflar gizliliği korur ve ekonomik avantaj sağlar. Ayrıca anlaşmalar özgür iradeye dayanır.

Arabuluculuk Türleri

Bazı davalar için mahkemeye başvurmadan önce gitmek zorunlu hâle gelmiştir. Özellikle iş ve ticaret davalarında bu kural geçerlidir. Süreç zamanında başlarsa etkili sonuç doğar. Aksi takdirde mahkemeler davayı reddeder.

Taraflar, dilerse gönüllü olarak da arabuluculuk sürecine başvurabilir. Bu seçenek daha dostane ilerler. Dolayısıyla, davaya gerek kalmadan sorunları çözerler. Üstelik anlaşma üzerinde tam denetim kurarlar.

Arabulucu Kimdir?

Hukuk fakültesi mezunları arabulucu olmak için belirli koşulları karşılar. Gerekli eğitimi tamamlar. Ardından sınavı geçer. Adalet Bakanlığı siciline kayıt yaptırır. Bundan dolayı, Avukatlar da bu süreç sonunda arabuluculuk yapabilir.

Ticari ve Tüketici Davalarında Arabuluculuk

Tüketici uyuşmazlıklarında bazı konular için arabulucuya başvurmak şart hâline gelmiştir. Özellikle, parasal sınırın üstündeki uyuşmazlıklarda bu yol izlenir. Diğer taraftan hakem heyeti kapsamındaki konular dışarıda kalır.

Ticari alacak ve tazminat davalarında da taraflar arabulucuya başvurarak çözüm arar. Genellikle bu süreç altı haftada tamamlanır. Gerekli görülürse bu süre iki hafta uzar.

Gayrimenkul Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk

1 Eylül 2023’ten itibaren taraflar gayrimenkul davalarında da arabuluculuğa başvurabilir. Kira uyuşmazlıkları, taşınmaz devri ve ayni haklarla ilgili konular bu alandadır. Taraflar anlaşmaya varınca yazılı tutanak düzenler. Ek olarak, bu belge tapuya şerh konularak resmiyet kazanır.

İş Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk

İşveren ve işçi arasındaki birçok uyuşmazlık için arabulucu artık dava şartı oldu. Taraflar işe iade, kıdem, ihbar ya da fazla mesai gibi konularda arabulucuya başvurur. Eğer süreç anlaşmayla biterse dava açılmaz. Aksi durumda taraflar mahkemeye gider.

Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?

Taraflardan biri adliyedeki arabulucu bürosuna başvuru yaparak süreci başlatır. Böylece, büro arabulucu atar. Arabulucu taraflara süreci açıklar. Ardından, ilk toplantıyı planlar. Taraflar müzakere ederek çözüm arar. Eğer anlaşma sağlanırsa tutanak hazırlar. Böylelikle, taraflar belgeye icra şerhi alarak resmiyet kazandırır.

Süreçteki Temel İlkeler

Taraflar görüşmelerde sundukları bilgileri gizli tutar. Ayrıca, arabulucu taraflara eşit yaklaşım sergiler. Hiçbir tarafı kayırmaz. Taraflar görüşmelere özgürce katılır. Ek olarak, görüşmeleri kendi iradeleriyle sonlandırabilir.

Anlaşmanın Hukuki Geçerliliği

Taraflar uzlaşınca birlikte tutanak hazırlar. Her iki taraf belgeyi imzalar. Böylece, icra şerhini alarak belgeyi ilam niteliğine dönüştürürler. Bu belge artık mahkeme kararı gibi bağlayıcı olur.

Arabuluculuğun Kapsamadığı Alanlar

Bazı uyuşmazlık türleri arabuluculuk dışında kalır. Taraflar ceza davaları, velayet veya aile içi şiddet gibi konular için bu süreci kullanamaz. Ayrıca sosyal güvenlik ve vergi davalarında da arabuluculuk işlemez.

Yargı Kararları ve Uygulama Hataları

Yargıtay arabulucu sürecinde kurallara uygun hareket edilip edilmediğine dikkat eder. Eğer, taraflar eksik düzenlenmiş tutanaklarla dava açarsa mahkeme davayı reddeder. Üst mahkemeler bazı kararları bozar. Bu nedenle taraflar süreci dikkatle yürütmelidir.

Genel Değerlendirme

Zaman ve masraf tasarrufu sağlamak isteyen taraflar arabuluculuğa yönelir. Süreç hem hızlı hem güvenli ilerler. Zorunlu arabuluculuk dava açmak için ön koşul oluşturur. İhtiyari arabulucu ise taraflara esneklik tanır.

Sık Sorulan Sorular

1. Kimler Arabulucu Olabilir?

Hukuk fakültesinden mezun olan, eğitimi tamamlayan ve sınavı geçen kişiler arabulucu olabilir.

2. Görüşmelerde Nelere Dikkat Edilmeli?

Açık iletişim kurmak, ayrıca belgeleri eksiksiz sunmak ve tarafsızlığa dikkat etmek sürecin temelini oluşturur.

3. Arabuluculuk Ücreti Nasıl Belirlenir?

Dosya içeriği, süre ve arabulucunun deneyimi ücretin belirlenmesinde etkili olur.

4. Avukat Arabulucu Ne Yapar?

Taraflar arasında köprü kurarak müzakere sürecini yönlendirir. Böylelikle, hukuki destek sağlarlar.

5. Tazminat Davalarında Arabulucu Zorunlu mu?

Genelde zorunlu değildir. Fakat bazı durumlarda bu süreç fayda sağlar. Bu nedenle davanın türü belirleyicidir.

6. Hangi Davalarda Zorunlu Arabuluculuk Vardır?

İş, ticaret ve kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak gerekir.

7. Arabuluculuk Süresi Ne Kadardır?

Arabuluculuk genellikle iki ile üç ay arasında tamamlanır. Bu sebeple, taraflar bu süre zarfında anlaşmaya varabilir.

Bize Ulaşın

Arabuluculuk hakkında soru sormak isterseniz [iletişim sayfamızdan] bize yazabilirsiniz. Uzman ekibimiz size destek sunar. Hizmetlerimiz hakkında detaylı bilgi için [hakkımızda sayfasını] inceleyin.